Standardy ochrony dzieci w Duszpasterstwie Młodych Diecezji Opolskiej Ławka oraz w Fundacji Ławka

W Duszpasterstwie Młodych Ławka i Fundacji Ławka kierujemy się przekonaniem, że spotkanie jest najważniejsze. Pierwotnym wobec tego założenia jest troska o jedną z najbardziej podstawowych ludzkich potrzeb, o bezpieczeństwo. Spotkanie będzie mogło być budujące, uzdrawiające i ewangelizujące, jeżeli będzie bezpieczne. Chcąc być wiernym założeniem Ewangelii troska o bezpieczeństwo “tych najmniejszych”; tych, którzy sami siebie nie mogą wziąć w obronę, musi być podjęta ze zrozumieniem, otwartością i szczerym przekonaniem. Niniejsze standardy są odpowiedzią na te założenia.

Niniejsze Standardy dotyczą wszelkiej działalności DM Ławka i Fundacji Ławka. Postanowienia dotyczące DM Ławka dotyczą jednakowo Fundacji Ławka.

Z niniejszymi Standardami korespondują Standardy Domu DM Ławka “Kurnik”. Wydarzenia organizowane przez DM Ławka i Fundację Ławka odbywające się w “Kurniku” w pierwszym rzędzie uwarunkowane są Standardami Kurnika, a następnie niniejszym dokumentem.

Niniejsze standardy zakładają, że adresatami DM Ławka i Fundacji Ławka jest młodzież w wieku od 15 do 25 roku życia. W niektórych przypadkach uczestnikami wydarzeń mogą być dzieci od 12 roku życia.

biskup – biskup lub arcybiskup diecezjalny, ordynariusz ordynariatu i prałat Prałatury Personalnej Kościoła łacińskiego oraz hierarcha Kościołów Wschodnich

duszpasterz – ksiądz pełniący rolę formacyjną i wychowawczą wobec określonych osób; w niniejszych standardach termin ten oznacza Duszpasterstwo Młodych Ławka

diecezja – diecezja opolska, w której działa DM Ławka i Fundacja Ławka.

dziecko – każda osoba do ukończenia 18. roku życia

opiekun dziecka – przedstawiciel ustawowy dziecka: rodzic albo opiekun, rodzic zastępczy, opiekun tymczasowy

osoba bezbronna (vulnerable adults) – każda osoba w wieku powyżej 18 lat, która jest narażona na zwiększone ryzyko doświadczenia przemocy, np. osoby starsze, z niepełnosprawnością, chore, w depresji itp.

osoba odpowiedzialna za standardy ochrony dzieci i młodzieży – osoba wyznaczona przez przełożonego danego dzieła duszpasterskiego sprawująca nadzór nad prawidłowym stosowaniem standardów ochrony dzieci; w przypadku DM Ławka jest to diecezjalny duszpasterz młodzieży, w Fundacji Ławka – prezes zarządu fundacji

przemoc duchowa – każde pogwałcenie czyjegoś prawa do duchowej autonomii

przemoc fizyczna – każde intencjonalne działanie sprawcy, którego celem jest przekroczenie granicy ciała dziecka, np. bicie, popychanie, szarpanie itp.

przemoc psychiczna – powtarzający się wzorzec zachowań duszpasterza, lidera, animatora czy członka duszpasterstwa (np. upokarzanie, wyśmiewane, stawianie niemożliwych do realizacji wymagań) lub skrajnie drastyczne wydarzenie (lub wydarzenia), które powodują u dziecka brak poczucia własnej wartości

przemoc seksualna – zaangażowanie dziecka w aktywność seksualną, której nie jest w stanie zrozumieć i na którą nie potrafi udzielić świadomej i dobrowolnej zgody, naruszające prawo i obyczaje danego społeczeństwa

przemoc rówieśnicza (bullying) – zjawisko polegające na agresywnym i celowym dręczeniu, nękaniu czy prześladowaniu jednego lub kilku uczestników duszpasterstwa przez innych, w celu wywarcia na nich presji lub zadawania cierpienia

wolontariat – dobrowolna, bezpłatna, świadoma praca na rzecz innych osób lub całego społeczeństwa, wykraczająca poza związki rodzinno-koleżeńsko-przyjacielskie. Określenie „bezpłatna” nie oznacza „bezinteresowna”, lecz „bez wynagrodzenia materialnego”

wolontariusz – osoba pracująca na zasadzie wolontariatu. Według ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wolontariuszem jest ten, kto dobrowolnie i świadomie oraz bez wynagrodzenia angażuje się w pracę na rzecz osób, organizacji pozarządowych, a także rozmaitych instytucji działających w różnych obszarach społecznych. Instytucje te nie mogą korzystać z pracy wolontariuszy przy prowadzonej działalności gospodarczej, czego wprost zakazuje ustawa

zgoda opiekuna – zgoda rodziców albo zgoda opiekuna, rodzica zastępczego lub opiekuna tymczasowego

wydarzenia – w niniejszych standardach termin ten oznacza spotkania organizowane przez DM Ławka oraz Fundację Ławka dla młodych z Diecezji Opolskiej. Uczestnikami wydarzeń mogą być także osoby spoza tej diecezji

Stworzenie i zachowanie bezpiecznego środowiska w Kościele

Wszystkie osoby zaangażowane w DM Ławka są zobligowane do tego, by tworzyć bezpieczne środowisko w tej wspólnocie duszpasterskiej. Ma ono nie tylko chronić dzieci przed krzywdzeniem, ale także ma być gwarantem rozwoju osobowego i duchowego. 

• Głównymi odpowiedzialnymi za tworzenie i zachowanie bezpiecznego środowiska w Kościele są biskupi i wyżsi przełożeni zakonni, natomiast w DM Ławka odpowiadzialność ta spoczywa na diecezjalnym duszpasterzu młodzieży i prezesie fundacji. 
• Diecezjalny duszpasterz młodzieży i prezes fundacji może wyznaczyć osobę odpowiedzialną za standardy ochrony dzieci i młodzieży dla całej działalności lub pojedynczego wydarzenia. 
• Zadania odpowiedzialnego za prewencję:
  • przystosowanie ogólnych standardów ochrony dzieci dla duszpasterstwa; 
  • czuwanie nad wdrożeniem standardów i ich przestrzeganiem; 
  • wspólnie z wychowankami duszpasterstwa i ich rodzicami opracowanie kodeksów zachowań i sposobów reagowania na krzywdę i niewłaściwe zachowania, w tym także kwestie dotyczące bezpiecznych relacji między dorosłymi a dziećmi, między rówieśnikami, korzystania z Internetu, urządzeń mobilnych podczas spotkań i wyjazdów duszpasterstwa, ochrony wizerunku członków duszpasterstwa, zasady rejestrowania zdjęć i publikowania ich w mediach społecznościowych czy na stronie internetowej duszpasterstwa;
  • pomoc w zorganizowaniu szkoleń w formie spotkań lub kursów online dla osób odpowiedzialnych w duszpasterstwie, teamów, a także wolontariuszy;
  • przygotowanie listy miejsc (poradni, duszpasterstw specjalistycznych itp.), w których członkowie duszpasterstwa w przypadku krzywdy mogą uzyskać specjalistyczną pomoc;
  • pomoc w przypadku zgłoszenia krzywdy;
  • współpraca z osobami odpowiedzialnymi za prewencję z ramienia diecezji.
• Standardy ochrony dzieci w DM Ławka są dostępne w formie pisemnej dla wszystkich jego członków, ich rodziców, a także osób odpowiedzialnych za konkretne dzieło i ich przełożonych.

Weryfikacja, delegowanie i edukacja pracowników i wolontariuszy pracujących z dziećmi

• Przed nawiązaniem współpracy z osobą, która będzie mieć styczność z wychowankami duszpasterstwa zgodnie z wytycznymi ustawy (wychowanie, edukacja, opieka, formacja, towarzyszenie w wydarzeniach), osoba odpowiedzialna za duszpasterstwo ma obowiązek sprawdzić, czy osoba ta figuruje w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (Rejestr z dostępem ograniczonym oraz Rejestr osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze). Wydruk z Rejestru należy przechowywać w dokumentacji dotyczącej kadry duszpasterstwa. 
• Każda osoba, która będzie miała styczność z wychowankami duszpasterstwa w zakresie edukacji, formacji opieki czy wypoczynku, przedkłada odpowiedzialnemu za duszpasterstwo informację z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie przestępstw określonych w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. 2023 poz. 172 oraz z 2022 poz. 2600), lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego.
• Każda osoba, która będzie mieć styczność z wychowankami duszpasterstwa w zakresie edukacji, formacji opieki czy wypoczynku, posiadająca obywatelstwo innego państwa niż Rzeczpospolita Polska, ponadto przedkłada informację z rejestru karnego państwa obywatelstwa uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi. 
• Każda osoba, która będzie mieć styczność z wychowankami duszpasterstwa w zakresie edukacji, formacji opieki czy wypoczynku, składa oświadczenie o państwie lub państwach, w których zamieszkiwała w ciągu ostatnich dwudziestu lat, innych niż Rzeczpospolita Polska i państwo obywatelstwa, oraz jednocześnie przedkłada pracodawcy lub innemu organizatorowi informację z rejestrów karnych tych państw uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi (jeżeli prawo państwa nie przewiduje wydawania informacji do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi, przedkłada się informację z rejestru karnego tego państwa, osoba, która będzie miała styczność z wychowankami duszpasterstwa, składa oświadczenie o tym fakcie wraz z oświadczeniem, że nie była prawomocnie skazana w tym państwie za czyny zabronione odpowiadające przestępstwom określonym w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz nie wydano wobec niej innego orzeczenia dotyczącego zakazu pracy z dziećmi (Załącznik 1). 
• Każda osoba, która będzie mieć styczność z wychowankami duszpasterstwa w zakresie edukacji, formacji opieki czy wypoczynku, musi zapoznać się z polityką ochrony dzieci w danym duszpasterstwie i podpisać stosowny dokument, w którym zobowiązuje się do jego przestrzegania (Załącznik 2).
• Brak zgody na podpisanie takiego dokumentu uniemożliwia dopuszczenie tej osoby do pracy z wychowankami duszpasterstwa. 
• Osoba odpowiedzialna za duszpasterstwo ma obowiązek weryfikacji kadry pod względem powyższych wymagań oraz kompetencji związanych z pracą z dziećmi.
• Każda osoba, która będzie mieć styczność z wychowankami duszpasterstwa w zakresie edukacji, formacji opieki czy wypoczynku, powinna zostać przeszkolona w zakresie prewencji i rozpoznawania oznak krzywdzenia (pomóc w tym może zespół ds. prewencji).
• Dla poszczególnych wydarzeń duszpasterskich należy wyznaczyć osobę odpowiedzialną za przyjmowanie zgłoszeń („osobę zaufania”). Kontakt do niej powinien być widoczny i łatwo dostępny nie tylko dla wychowanków duszpasterstwa, ale też dla ich rodziców i zaangażowanych w pracę duszpasterstwa dorosłych.
• Na stronie internetowej duszpasterstwa powinna znaleźć się informacja na temat pracy i formacji w danej wspólnocie, a także informacje dotyczące standardów ochrony małoletnich obowiązujących w danym dziele duszpasterskim.

Sposób reagowania na oskarżenia lub niewłaściwe zachowania

1. Zalecenia ogólne (czynniki ochronne a czynniki ryzyka)

Tworzenie bezpiecznego środowiska to przede wszystkim wiedza o tym, co jest krzywdą, a co niewłaściwym zachowaniem. O ile kwestia krzywdy jest ewidentna, o tyle określenie, czym jest „niewłaściwe zachowanie”, może być problematyczne. Zależy ono bowiem od wrażliwości osoby, która takiego zachowania doświadcza, czy wrażliwości osoby, która jest jej świadkiem (dla jednej osoby dane zachowanie może nic nie znaczyć, dla drugiej będzie ewidentnym przekroczeniem jej granic. Jeśli ktoś dane zachowanie tak odbiera, to tak jest, z odczuciami się nie dyskutuje). W związku z tym trudno ustalić wyczerpujący katalog takich zachowań. Niemniej jednak można wyróżnić takie, które absolutnie nie podlegają dyskusji i ewidentnie są zachowaniami niewłaściwymi. A są to: wszelkie formy przemocy naruszające integralność duchową i cielesną dzieci, w tym przemoc seksualna, fizyczna, psychiczna (np. wszelkie formy manipulacji, upokarzanie, wyśmiewane, stawianie niemożliwych do realizacji wymagań, karanie, izolacja od rodziny i znajomych, szantażowanie), ekonomiczna (szczególnie w przypadku osób dorosłych), a w duszpasterstwach także duchowa (wykorzystywanie informacji zdobytych w zaufaniu, np. podczas poufnej rozmowy, kierownictwa duchowego czy spowiedzi, „wmawianie” powołania, aranżowanie małżeństw, manipulacja Słowem Bożem, naruszanie godności drugiej osoby, syndrom oblężonej twierdzy, mechanizm sekciarski, silne skoncentrowanie na kwestiach seksualnych, dostrzeganie we wszystkim „ducha nieczystości”).

Mówiąc o różnych formach przemocy, mamy na myśli relacje między duszpasterzami, wolontariuszami, animatorami, liderami grup a wychowankami, relacje między wychowankami duszpasterstwa, a także relacje między uczestnikami danego wydarzenia czy duszpasterstwa a tzw. „osobami trzecimi”. Nie ulega dla nas wątpliwości, że wszelkie niewłaściwe zachowania winny zostać wyeliminowane.

Zwracamy uwagę, by opiekun, duszpasterz lub animator w duszpasterstwie traktował wychowanków z godnością i szacunkiem. Odpowiednie relacje w kontakcie między kadrą a wychowankami mają budować dobrą i zdrową atmosferę w duszpasterstwie, a także zapewnić wychowankom poczucie bezpieczeństwa. Istotny jest język, jakim posługują się osoby odpowiedzialne za duszpasterstwo. Zawsze powinien być on adekwatny do wieku wychowanków, a nigdy wulgarny czy dyskryminujący. Ta sama uwaga odnosi się do relacji między wychowankami duszpasterstwa. Istotne jest nauczenie się umiejętności stawiania granic (np. wyraźne zaznaczenie, że w duszpasterstwie nie ma relacji koleżeńskich między duszpasterzem a wychowankami, zwracanie uwagi na sposób odnoszenia się do osób odpowiedzialnych, do kolegów i koleżanek, wypracowanie sposobów postępowania w sytuacji, kiedy ktoś nagminnie przekracza ustalone zasady). 

Osoby odpowiedzialne powinny dołożyć wszelkich starań przy doborze zaufanej kadry animatorów i liderów poszczególnych grup: (praca z kadrą animatorską w zakresie ich dojrzałości emocjonalnej i ludzkiej; troska o osobistą dojrzałość emocjonalną, psychiczną i ludzką; respektowanie zasad kultury; jednakowe traktowanie wszystkich wychowanków z uwzględnieniem ich szczególnych potrzeb i osobistych uwarunkowań; przestrzeganie prawa do nienaruszalności cielesnej wychowanków; zapewnienie bezpiecznego miejsca, w którym odbywają się spotkania; unikanie sytuacji niejednoznacznych; niepozostawanie z dziećmi sam na sam; stały kontakt oraz współpraca z rodzicami; przestrzeganie zasad prywatności i ochrony wizerunku oraz danych osobowych). Duszpasterstwo nie powinno zastępować rodziny czy wręcz pełnić funkcję rodziny dla jego wychowanków.

Istotne jest również wyczulenie i reagowanie na wszelkie formy przemocy i manipulacji duchowej, w tym uzależnienie duchowe od lidera czy duszpasterza, formowanie członków duszpasterstwa w oparciu o fałszywą wizję świata, wyeliminowanie możliwości pojawienia się różnych nadużyć, nieprofesjonalne posługiwanie się językiem teologii i psychologii. 

2. Zasady odnoszące się do osoby duszpasterza

Odpowiedzialność za mianowanie diecezjalnego duszpasterza lub duszpasterzy młodzieży ma biskup opolski. Ważne, by były to osoby odpowiednio przygotowane do wykonywania powierzonych im zadań.

W DM Ławka dbamy o to, by zbudować taką strukturę duszpasterstwa, by stanowiła ona czynnik ochronny (team złożony z pracowaników, osób duchownych i świeckich, wyraźny podział kompetencji, jasny i transparentny sposób dobierania czy mianowania osób odpowiedzialnych).

Podejmujemy także współpracę z zaufanymi psychologami. Zdajemy sobie sprawę, że praca duszpasterzy jest bardzo odpowiedzialna i wymagająca, dlatego postulujemy podjęcie superwizji dla§ osób pełniących takie funkcje w grupach duszpasterskich. 

3. Zasady odnoszące się do funkcjonowania duszpasterstwa

3.1. Relacje między dorosłymi a dziećmi 

W celu wyeliminowania różnych form krzywdzenia (przestępstw, ale też niewłaściwych zachowań), przestawiamy poniżej zalecenia, które mogą pomóc wykluczyć niebezpieczne, a czasem wręcz patologiczne zachowania, a tym samym pozwolą lepiej chronić korzystające z formacji w duszpasterstwie dzieci. W DM Ławka określamy zasady zachowania się osób dorosłych wobec dzieci, a także te odnoszące się do relacji rówieśniczych (Załącznik 3). Przy ich opracowaniu uczestniczą odpowiedzialni za duszpasterstwo, przedstawiciele wychowanków, jak to możliwe, to także rodziców.

Zdajemy sobie sprawę, że nie jesteśmy w stanie stworzyć pełnego i wyczerpującego katalogu takich zachowań, niemniej jednak wskazujemy najistotniejsze zasady dotyczące kontaktów między dorosłymi a dziećmi, które mogą zdecydowanie ograniczać ryzyko krzywdy. A są to:

• niedopuszczanie do stosowania jakichkolwiek form przemocy;
• niefaworyzowanie wybranych osób w duszpasterstwie;
• zwracanie się do wychowanków z szacunkiem, bez stosowania zwrotów poniżających, wulgarnych, nieadekwatnych żartów czy tych o podtekście seksualnym;
• niedopuszczalne jest nawiązywanie z dzieckiem jakichkolwiek relacji o charakterze seksualnym czy romantycznym;
• poszanowanie nietykalności cielesnej;
• eliminacja niewłaściwych zachowań (np. zachowania infantylne, nieempatyczne, prowokowanie, wciąganie w sytuacje dwuznaczne, prezentowanie nieodpowiednich treści – wulgarnych, pełnych przemocy czy pornograficznych);
• niedopuszczalne są wszelkie formy okazywania niechcianej czułości (wszelkie formy dotyku, o których wiemy, że dany wychowanek ich nie akceptuje, uściski, dotykanie piersi, pośladków i okolic intymnych, przytulanie, obejmowanie, klepanie, całowanie, łaskotanie, masowanie, sadzanie na kolanach, kładzenie się lub spanie obok dziecka, gry i zabawy, w których dochodzi do powyżej wskazanych niewłaściwych zachowań, stosowanie kar cielesnych); 
• poszanowanie prawa do prywatności (np. w łazienkach, toaletach) przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa. Nikt nie ma prawa naruszać strefy intymnej dzieci (fizycznie, werbalnie, bezpośrednio czy za pośrednictwem komunikatorów internetowych);
• zabronione jest pozostawanie pod wpływem alkoholu lub środków odurzających przez duszpasterza, opiekuna lub wolontariusza podczas wydarzeń;
• odpowiednie korzystanie z urządzeń elektronicznych, mediów społecznościowych i komunikatorów;
• przewożenie osób niepełnoletnich przez duszpasterzy i wolontariuszy jest możliwe tylko za zgodą rodziców;
• w organizacji wydarzeń kilkudniowych należy zapewnić taki sposób zakwaterowania uczestników, by w jednym pokoju nie zamieszkiwały osoby różnej płci i w różnicy wieku większej niż 3 lata;
• podczas wydarzeń kilkudniowych konieczna jest obecność opiekunów obu płci;
• dzieci uczestniczące w wydarzeniach zobowiązani są do przywiezienia ze sobą zgody rodziców poświadczającej zapoznanie się z regulaminem wydarzenia (Wzór regulaminu – Załącznik 4);
• nowo mianowani duszpasterze i wolontariusze i opiekunowie winni przejść odpowiednie szkolenie, zapoznać się z zasadami ochrony dzieci i podpisać stosowne oświadczenie (Załącznik 2). Powinni także zobowiązać do respektowania obowiązujących w danym duszpasterstwie kodeksów zachowań czy standardów ochrony dzieci;
• podczas wydarzeń, szczególnie kilkudniowych wyznacza się Osobę lub Osoby Zaufania. Dane tych osób i sposób kontaktu z nią umieszczane w widocznym miejscu. Osoby te wcześniej są odpowiednio przeszkolone.

3.2. Relacje rówieśnicze

W DM Ławka niedopuszczalne są zachowania krzywdzące i uderzające w ludzką godność w relacjach między uczestnikami wydarzeń. Są to szczególnie:

• stosowanie jakichkolwiek form przemocy (fizycznej, psychicznej, ekonomicznej, seksualnej);
• zwracanie się do kolegów/koleżanek, ale też do dorosłych odpowiedzialnych za duszpasterstwo w sposób poniżający, wulgarny, ośmieszający, żartobliwy o podtekście seksualnym;
• zachowanie naruszające nietykalność cielesną;
• zachowania nieszanujące cudzej własności;
• zachowania infantylne, nieempatyczne, prowokowanie, wciąganie w sytuacje dwuznaczne, prezentowanie nieodpowiednich treści – wulgarnych, pełnych przemocy czy pornograficznych;
• okazywanie niechcianej czułości (wszelkie formy dotyku, o których wiemy, że dany wychowanek ich nie akceptuje, uściski, dotykanie piersi, pośladków i okolic intymnych, przytulanie, obejmowanie, klepanie, całowanie, łaskotanie, masowanie, gry i zabawy, w których dochodzi do powyżej wskazanych niewłaściwych zachowań; 
• zachowanie nie szanujące prawa do prywatności;
• robienie i publikowanie w internecie ośmieszających treści, zdjęć i filmów, szczególnie bez zgody osoby, której dotyczą; 

4. Zasady dotyczące postępowania w sytuacji niewłaściwego zachowania

W przypadku niewłaściwych zachowań należy z osobą oskarżaną o ich stosowanie odbyć rozmowę, upewnić się co do ich faktycznego wystąpienia, wysłuchać jej zdania, a jeśli oskarżenie okaże się prawdziwe, wyjaśnić jej niestosowność zachowań i zobowiązać ją do respektowania zasad obowiązujących w DM Ławka. Gdyby niewłaściwe zachowania z jej strony się powtarzały, a wychowankowie dalej je zgłaszali, należy zrezygnować ze współpracy z taką osobą dla dobra dzieci.

Jeśli w sposób niewłaściwy zachowuje się duszpasterz, sprawę należy zgłosić jego przełożonym.

5. Zasady dotyczące postępowania w sytuacji wystąpienia krzywdy lub jej podejrzenia

Wykorzystywanie seksualne jest jedną z najpoważniejszych form krzywdzenia dzieci. Niesie ono za sobą poważne konsekwencje dla zdrowia psychicznego, fizycznego i duchowego skrzywdzonej osoby. Dlatego tak ważna jest nie tylko umiejętność rozpoznawania krzywdy, ale i szybka oraz adekwatna na nią reakcja. Każdy dorosły pracujący z dziećmi powinien być świadomy tego, czym jest wykorzystanie seksualne, jakie są jego symptomy oraz jakie skutki ma ono dla życia osoby skrzywdzonej.

Osoby dorosłe sprawujące pieczę nad duszpasterstwem, a także pełniące w nim rozmaite funkcje czy odpowiedzialności, powinny znać przepisy prawa państwowego i kościelnego dotyczące ochrony dzieci, w szczególności te, które podlegają penalizacji. Należą do nich m.in. następujące sytuacje:

5.1. Wykorzystanie seksualne dziecka poniżej 15. roku życia

Dziecko, które nie ukończyło 15. roku życia, nie ma zdolności prawnej do wyrażenia zgody na aktywność seksualną. Obcowanie seksualne z taką osobą i inne czynności seksualne, a nawet namawianie do nich są zakazane, niezależnie od tego, czy dziecko było zmuszane, czy dobrowolnie się na tę czynność zgodziło (zob. art. 200 Kodeksu karnego). Każda osoba, która uzyskała wiarygodną informację o możliwości popełnienia przestępstwa polegającego na wykorzystaniu seksualnym dziecka poniżej 15. roku życia, ma obowiązek zawiadomienia organów ścigania – niewypełnienie tego obowiązku zagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 3 (zob. art. 250 Kodeksu karnego).

5.2. Wykorzystanie seksualne dziecka powyżej 15. roku życia

Polskie prawo chroni przed przestępstwami w sferze seksualnej również osoby powyżej 15. roku życia. Zakazane jest doprowadzenie do obcowania płciowego lub innej czynności seksualnej, stosując przemoc, groźbę lub podstęp (zob art. 197 Kodeksu karnego.) Karane jest także doprowadzenie do obcowania płciowego lub innej czynności seksualnej poprzez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia innej osoby (zob. art. 199 Kodeksu karnego). Ponadto surowo karane jest także wykorzystanie bezradności, upośledzenia umysłowego lub choroby psychicznej w celu doprowadzenia do czynności seksualnych (zob. art. 198 Kodeksu karnego).

5.3. Wykorzystanie seksualne rówieśnicze

Wychowankowie duszpasterstwa mogą doświadczać wykorzystania seksualnego nie tylko ze strony osób dorosłych, ale także rówieśników, w tym innych wychowanków duszpasterstwa. Sprawca czynu zabronionego będącego przestępstwem podlega, co do zasady, pełnej odpowiedzialności po ukończeniu 17. roku życia, natomiast przed ukończeniem 17 lat odpowiada według zasad określonych w Ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich.

6. Zasady interwencji w przypadku krzywdy

Opracowane i przyjęte przez DM Ławka wytyczne dotyczące interwencji, a także procedury zgłaszania krzywdy sprawiają, że wszyscy dorośli odpowiedzialni za dane dzieło wiedzą, jak się zachować w sytuacji zgłoszenia przypadku wykorzystania seksualnego bądź samodzielnie nabiorą takich podejrzeń. Im szybsza reakcja ze strony dorosłych, tym większa szansa na skuteczną pomoc osobie skrzywdzonej i zapobiegnięcie poważniejszym konsekwencjom. 

Należy pamiętać o podstawowych zasadach dotyczących interwencji, które muszą znać wszyscy dorośli zaangażowani w duszpasterstwo:

• informacja o wykorzystaniu seksualnym wychowanka lub o prawdopodobieństwie zajścia takiego zdarzenia może dotyczyć wydarzeń przeszłych lub bieżących. W obu przypadkach należy reagować niezwłocznie. Do ujawniania często dochodzi na przykład podczas wyjazdów, kiedy osoba skrzywdzona jest daleko od krzywdziciela;
• zgłoszenie lub nabranie podejrzenia o krzywdzie może pochodzić z różnych źródeł: od osoby krzywdzonej, od innej osoby, która dowiedziała się o krzywdzie, bądź z obserwacji (ktoś ujawnia symptomy wykorzystania, ale nie potrafi zrozumiale wyjaśnić, co się wydarzyło); 
• osobą krzywdzącą może być duszpasterz, osoby świeckie i duchowne związane z duszpasterstwem, ale także osoby niezaangażowane (osoby bliskie, członkowie rodziny, osoby trzecie);
• krzywda może zostać zgłoszona dowolnej osobie, do której dziecko ma zaufanie; 
• każda osoba dorosła zaangażowana w duszpasterstwo, która została poinformowana o podejrzeniu lub fakcie przemocy seksualnej wobec wychowanka, odpowiada za podjęcie właściwych działań zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi i procedurami obowiązującymi w DM Ławka i w Diecezji Opolskiej;
• osoba, która jako pierwsza dowiaduje się o zaistnieniu potencjalnego przypadku wykorzystania seksualnego wychowanka duszpasterstwa, powinna go z uwagą wysłuchać – nie jest ona jednak upoważniona do wydawania decyzji i osądów. To jest zadanie odpowiednich organów i instytucji, do których sprawa zostanie skierowana;
• z każdej takiej rozmowy należy bezwzględnie sporządzić notatkę;
• do osoby tej nie należy również rozstrzyganie, czy podejrzenia lub oskarżenia są zasadne. Jej zadaniem jest zgłoszenie informacji zgodnie z przewidzianymi procedurami;
• wszystkie podejrzenia i zarzuty muszą być traktowane poważnie i trzeba na nie reagować w oparciu o przepisy prawa polskiego i prawa kanonicznego, a także procedury obowiązujące w duszpasterstwie, współpracując z właściwymi organami w zakresie ich kompetencji;
• należy niezwłocznie powiadomić organy ścigania o przypadku wykorzystania seksualnego wychowanka poniżej 15 r.ż.

7. Zasady prowadzenia rozmowy z osobą zgłaszającą krzywdę 

Pozyskanie wiedzy o przemocy seksualnej lub jego prawdopodobieństwie często ma miejsce w czasie rozmowy z osobą zgłaszającą. Jeśli swoją krzywdę wychowanek ujawni w trakcie spowiedzi, wówczas spowiednika obowiązuje tajemnica. Pozyskawszy jednak taką wiedzę, powinien on zrobić wszystko, by nakłonić penitenta do tego, by o swojej krzywdzie powiedział także innej osobie poza forum spowiedzi. Wówczas będzie można wdrożyć odpowiednie procedury przyjęte w duszpasterstwie. Jeśli do rozmowy dochodzi poza spowiedzią, należy:

• traktować osobę zgłaszającą z empatią i szacunkiem. Nie wolno bagatelizować zgłoszenia ani okazywać lekceważenia osobie zgłaszającej;
• zachować spokój i starać się nie okazywać przerażenia lub silnego wzburzenia emocjonalnego w reakcji na słowa osoby zgłaszającej;
• słuchać aktywnie, utrzymując naturalny kontakt wzrokowy oraz wyrażając zrozumienie i wsparcie; 
• zapewnić poczucie bezpieczeństwa, wesprzeć emocjonalnie i udzielić potrzebnej pomocy;
• nie okazywać wątpliwości co do wiarygodności osoby zgłaszającej lub jej wypowiedzi; 
• dopytywać tylko w celu uściślenia przekazu oraz zdobycia niezbędnych informacji do zgłoszenia podejrzenia wykorzystania seksualnego;
• skoncentrować się na ustaleniu faktów i okoliczności. Jeśli rozmowa przeprowadzana jest z osobą pokrzywdzoną, należy jej wysłuchać, zapamiętać i zapisać jej słowa i ograniczyć się do zadawania jedynie koniecznych pytań. Trzeba upewnić się, czy sprawa została wcześniej zgłoszona do organów państwowych lub kościelnych. Należy powstrzymać się od wypowiadania własnej oceny i interpretacji zdarzenia oraz opinii na temat domniemanego sprawcy;
• zapewnić osobę przekazującą informację, że zostanie zrobione wszystko, co możliwe, aby pomóc osobie skrzywdzonej; 
• sprawdzić, czy bezpieczeństwo osoby skrzywdzonej nie jest zagrożone – jeśli tak, trzeba działać natychmiast, poinformować rodziców dziecka i odpowiednie organy państwowe i kościelne;
• wyjaśnić, że informacje o krzywdzie muszą zostać przekazane innym osobom, 
• nie wolno składać żadnych obietnic, które nie będą mogły być dotrzymane, szczególnie w kwestii poufności (np. „obiecuję nikomu o tym nie powiedzieć”);
• poinformować, co dalej będzie się działo ze zgłoszeniem (komu zostaną przekazane informacje), i jednocześnie zapewnić o poufności prowadzonych przez duszpasterstwo działań oraz o tym, że osoby niezaangażowane we wsparcie osoby pokrzywdzonej nie mają dostępu do informacji o krzywdzie;
• nie wolno ujawniać szczegółów rozmowy osobom niezaangażowanym we wsparcie osoby pokrzywdzonej, a zwłaszcza osobie, która została wskazana jako sprawca przemocy;
• natychmiast po przeprowadzeniu rozmowy należy sporządzić notatkę z przebiegu rozmowy. Jeśli nie utrudni to empatycznej komunikacji z rozmówcą, można rozważyć robienie notatek w trakcie rozmowy. Ważne jest, aby zadbać o zachowanie wierności przekazu osoby informującej o zdarzeniu, uwzględniając charakterystyczne wyrażenia i słownictwo, a także zachowania niewerbalne. W miarę możliwości należy notatkę przedstawić osobie zgłaszającej, uwzględniając jej ewentualne uwagi, i uzyskać jej podpis. Nie stosuje się tego zalecenia, gdy osobą zgłaszającą jest dziecko. 

8. Zasady odnoszące się do dokumentowania przypadku zgłaszanej krzywdy

Osoby przyjmujące zgłoszenie dotyczące krzywdy winny respektować następujące zasady:

• osoba przyjmująca zgłoszenie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa nie może na własną rękę podejmować działań służących wyjaśnieniu podejrzeń i zarzutów lub weryfikacji zgłaszanych faktów;
• osoba przyjmująca zgłoszenie jest zobowiązana do sporządzenia notatki z wydarzenia – opisuje tylko fakty, bez żadnej interpretacji. Ona także zabezpiecza dowody, ale nie przeprowadza dochodzenia na własną rękę, gdyż to należy do odpowiednich służb państwowych;
• osoba przyjmująca zgłoszenie wraz z duszpasterzem przygotowuje treść zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;
• duszpasterz w porozumieniu z delegatem biskupa ds. ochrony dzieci przyjmując zgłoszenie, ma obowiązek sporządzić notatkę z postępowania wyjaśniającego oraz zabezpieczyć dowody zdarzenia, w tym np. listy, pisma, korespondencję elektroniczną lub notatki z rozmów telefonicznych mających związek ze sprawą;
• wszelkie notatki muszą być szczególnie chronione, pod żadnym pozorem nie mogą dostać się w ręce niepowołanych osób, ponieważ zawierają dane wrażliwe czy dane procesowe;
• wszelkie notatki są włączane do akt, powinny być przechowywane w bezpiecznym miejscu w kurii diecezjalnej;
• wszystkie osoby zaangażowane w sprawę na tym etapie są zobligowane do zachowania poufności.

9. Zasady zgłaszania krzywdy instytucjom państwowym i przełożonemu kościelnemu

Po przyjęciu zgłoszenia należy działać bez zbędnej zwłoki, zgodnie z procedurą opisaną poniżej:

• jeśli ze zgłoszenia wynika, że krzywda może się powtórzyć w najbliższym czasie, trzeba temu bezzwłocznie przeciwdziałać. W przypadku dziecka należy natychmiast zawiadomić duszpasterza, a później wraz z nim rodziców (a w przypadku, gdy krzywdę zadaje jeden z nich, należy skontaktować się z rodzicem niekrzywdzącym lub innym opiekunem dziecka) oraz wezwać policję, a później podejmować kolejne czynności. Jeśli drobna zwłoka nie zagraża osobie pokrzywdzonej, wszelkie czynności należy skonsultować z duszpasterzem osób skrzwdzonych w diecezji opolskiej lub innymi kompetentnymi osobami (osobą zaufania, psychologiem). Należy wraz z nimi przygotować spotkanie z rodzicami, a następnie duszpasterz, we współpracy z diecezjalnym delegatem ds. ochrony dzieci i młodzieży powinien dokonać zgłoszenia do odpowiednich organów państwowych i kościelnych;
• jeżeli istnieje podejrzenie, że osobą odpowiedzialną za przemoc wobec wychowanka jest osoba pełniąca funkcje w duszpasterstwie (wolontariusz, animator), przełożony duszpasterstwa zawiesza ją w pełnieniu obowiązków. Podejmuje się postępowanie wyjaśniające zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Jeżeli istnieje podejrzenie, że osobą odpowiedzialną za przemoc wobec wychowanka jest duszpasterz, sprawę należy zgłosić diecezjalnemu delegatowi ds. ochrony dzieci i młodzieży.
• w trakcie rozmowy z rodzicami należy zachowywać się z dużym wyczuciem i wrażliwością, zdając sobie sprawę, że przekazuje się im trudne informacje. Konieczne jest zaprezentowanie poznanych faktów oraz zakomunikowanie, jakie dalsze działania prawne muszą być podjęte w danej sytuacji. Istotne jest również wskazanie rodzicom, w jaki sposób Kościół oraz inne instytucje mogą pomóc ich dziecku oraz udzielić wsparcia także im samym. Nie można ulegać prośbom o niezgłaszanie sprawy organom państwowym;
• jeśli istnieje podejrzenie wykorzystania seksualnego dziecka poniżej 15. roku życia (zob. art. 200 Kodeksu karnego mówiący o obcowaniu płciowym lub innej czynności seksualnej wobec dziecka poniżej 15. roku życia, udostępnianiu takiej osobie treści pornograficznych lub prezentowaniu wykonania czynności seksualnej), prawo nakłada obowiązek niezwłocznego powiadomienia stosownych organów (zob. art. 240 k.k.). Taki obowiązek istnieje również w przypadku podejrzenia zaistnienia gwałtu dokonanego wspólnie z inną osobą, gwałtu wobec małoletniego poniżej 15. roku życia, gwałtu wobec wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry lub gwałtu ze szczególnym okrucieństwem (art. 197 par. 3 lub 4 k.k.), a także w przypadku wykorzystania bezradności, upośledzenia umysłowego lub choroby psychicznej w celu doprowadzenia do obcowania płciowego lub innej czynności seksualnej (art. 198 k.k.). Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa należy złożyć w prokuraturze rejonowej w tej dzielnicy bądź miejscowości, w której popełniono przestępstwo, lub komendzie policji w formie pisemnej albo w formie ustnej spisanej do protokołu przez funkcjonariusza policji. Podstawą zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa nie musi być pewność popełnienia przestępstwa. Wystarczy, że podejrzenie przestępstwa jest uzasadnione. Takiego zgłoszenia nie musi dokonać osobiście osoba, która przyjęła zgłoszenie bądź nabrała podejrzenia przez obserwację dziecka. Może to uczynić przełożony duszpasterstwa lub delegat do spraw ochrony dzieci i młodzieży reprezentujący daną jednostkę kościelną – w zależności od procedury obowiązującej w danym duszpasterstwie. Niemniej jednak każda osoba, która pozyskała wiedzę na ten temat, musi się upewnić, że takiego zgłoszenia dokonano. W przeciwnym razie powinna to zrobić osobiście;
• jeśli krzywda nosi znamiona przestępstwa w rozumieniu prawa kościelnego, duszpasterz lub osoba zaufania powiadamia diecezjalnego delegata ds. ochrony dzieci i młodzieży 
• powiadomienie organów ścigania powinno wiązać się z przekazaniem im kopii notatki służbowej sporządzonej na podstawie rozmowy z osobą zgłaszającą;
• osoba zgłaszająca sprawę duszpasterzowi lub delegatowi powinna się w miarę możliwości upewnić, że wdrożono odpowiednie procedury;
• jeśli oskarżenia o przemoc wobec wychowanka po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w duszpasterstwie okażą się bezpodstawne i wobec posądzonej osoby nie toczy się postępowanie karne w tej sprawie, zostanie ona niezwłocznie przywrócona do pełnienia dotychczasowych obowiązków. W takim przypadku przedsięwzięte zostaną przez przełożonego wszelkie środki, aby bezpodstawne zarzuty nie odbiły się negatywnie na sytuacji osoby posądzonej;
• w prowadzonym postępowaniu priorytetem – oprócz dojścia do prawdy – powinno być zapewnienie wychowankowi i jego najbliższym odpowiedniego wsparcia, a także zachowanie poufności; 
• w przypadku wykorzystania seksualnego duszpasterz podejmuje interwencję wobec osoby pokrzywdzonej, otaczając ją opieką i potrzebnym wsparciem, a także wobec sprawcy krzywdy, jeśli jest wychowankiem duszpasterstwa czy dorosłym zaangażowanym w duszpasterstwo. Ze względu na powagę sytuacji szczególną rolę odgrywa współpraca psychologa, osoby zaufania oraz innych duszpasterzy. Duszpasterstwo powinno także współpracować z organami ścigania i odpowiednim sądem, jeśli został popełniony czyn zabroniony według prawa państwowego. Również w przypadku zajścia dotyczącego rówieśników należy pamiętać o obowiązku powiadomienia policji lub prokuratury, jeśli istnieje podejrzenie popełnienia czynu zabronionego z art. 197 par. 3 lub 4 Kodeksu karnego (gwałt wspólnie z inną osobą; gwałt dziecka poniżej 15. roku życia; wobec wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry lub gwałt ze szczególnym okrucieństwem), art. 198 k.k. (wykorzystanie bezradności, upośledzenia umysłowego lub choroby psychicznej w celu doprowadzenia do obcowania płciowego lub innej czynności seksualnej) lub art. 200 k.k. (obcowanie płciowe lub inna czynność seksualna wobec dziecka poniżej 15. roku życia, prezentowanie takiej osobie treści pornograficznych lub wykonania czynności seksualnej). Osoby odpowiedzialne za duszpasterstwo powinny zgłosić do organów ścigania również podejrzenie popełnienia przestępstwa seksualnego wykorzystania rówieśniczego opisanego w pozostałych przepisach rozdziału XXV Kodeksu karnego, co znajduje uzasadnienie w treści art. 304 Kodeksu postępowania karnego (społeczny obowiązek zawiadomienia o przestępstwie);
• każdy dorosły w duszpasterstwie powinien wykazać wrażliwość na potrzeby wychowanków i odpowiedzialność w podejmowaniu działań, mając zawsze na uwadze ich dobro. Nikt nie może podejmować działań na własną rękę ani utrzymywać w przypadku wykorzystania seksualnego w tajemnicy, nawet jeśli wychowanek o to prosi.

10. Informacje końcowe

Każda przypadek krzywdy seksualnej, którego doświadczyli członkowie duszpasterstwa, powinien być bardzo poważnie potraktowany. Jeśli będzie miał on miejsce w duszpasterstwie, należy koniecznie przeprowadzić analizę sytuacji, ocenić czynniki ryzyka i czynniki chroniące w danym duszpasterstwie. Taka sytuacja nie pozostaje bez wpływu na daną wspólnotę, bywa, że ją dzieli. Członkowie duszpasterstwa mogą doświadczać różnych emocji, co ma wpływ na ich sposób myślenia o tym co się wydarzyło: od negowania zaistniałej sytuacji, przez niedowierzanie, złość, smutek, bunt, poczucie winy. Jeśli sprawcą jest duszpasterz, wielu może nie dowierzać faktom, dodatkowo wiktymizować osobę skrzywdzoną. Nigdy nie należy pozostawiać grupy bez wyjaśnienia i wsparcia. Jeśli będzie taka potrzeba, należy zapewnić całej grupie lub jej poszczególnym członkom (jeśli będą mieli taką potrzebę) pomoc psychologiczną. Należy również wyciągnąć wnioski w celu zapobieżenia podobnym sytuacjom w przyszłości.

Zapewnienie opieki i wsparcia osobom skrzywdzonym

W przypadku krzywdy seksualnej wobec wychowanka duszpasterstwa należy ten fakt zgłosić odpowiednim służbom. Należy również objąć wsparciem osobę skrzywdzoną, jej rodzinę oraz inne osoby, które zostały tym zdarzeniem głęboko dotknięte. W przypadku duszpasterstwa wsparciem należy objąć również całą wspólnotę. Jest to często bardzo długi proces, w który mogą być zaangażowane nie tylko osoby z konkretnej grupy, ale także specjaliści (np. psycholog, pedagog). Należy zawsze pamiętać, że w centrum wszystkich działań bezwzględnie powinno być dobro skrzywdzonego dziecka. 

1. Prawa osoby skrzywdzonej

Zgodnie z Wytycznymi KEP osoba skrzywdzona w duszpasterstwie ma swoje prawa. Warto w danym dziele mieć stosowną wiedzę na ich temat i je respektować. W szczególności chodzi o prawo:

• do życzliwego przyjęcia, wysłuchania, traktowania z szacunkiem i godnością;
• do opieki duchowej i psychologicznej (Uwaga! Dziecku, które ukończyło 15 rok życia, pomoc duchowa i psychologiczna powinna być udzielana w ścisłej współpracy z rodzicami/opiekunami prawnymi). Jeśli osoba skrzywdzona ma mniej niż 15 lat, to wszelka pomoc może być jej udzielona wyłącznie za wyraźną zgodą rodziców lub opiekunów prawnych);
• do pomocy medycznej;
• do konsultacji prawnej;
• do zgłoszenia sprawy do organów ścigania;
• do spotkania z delegatem w miejscu, w którym będzie czuła się komfortowo (Uwaga! W przypadku, gdy osoba skrzywdzona ma mniej niż 15. lat, może być przesłuchiwana tylko za zgodą rodziców i w obecności psychologa. Jeżeli jest jest osobą między 15. a 18. rokiem życia, powinna być przesłuchiwana w obecności psychologa);
• do osoby towarzyszącej;
• do ochrony wizerunku i sfery prywatnej, a także do poufności danych osobowych;
• do informacji na temat środków zapobiegawczych podjętych w stosunku do sprawcy;
• do informacji, na jakim etapie znajduje się wszczęte postępowanie (Uwaga! Osoba skrzywdzona sama musi wyrazić takie życzenie);
• nikt nie ma prawa żądać od osoby skrzywdzonej składania przysięgi ani wymagać zachowania milczenia.

2. Pomoc osobie bezpośrednio skrzywdzonej

Pomoc osobie skrzywdzonej to długi proces, w który zazwyczaj zaangażowanych jest wiele osób. Spotkania w duszpasterstwie nie zastąpią terapii, niemniej można zrobić wiele, by pomóc osobie skrzywdzonej czy to wewnątrz duszpasterstwa, czy w systemie rodzinnym, czy w jakiejkolwiek innej sytuacji. Można przede wszystkim odpowiednim podejściem do takiej osoby:

• zmniejszyć jej lęk, budować poczucie bezpieczeństwa i zaufania, a poprzez objęcie jej stałą opieką, okazać jej troskę i wzmacniać dobre relacje z dorosłymi;
• stworzyć przestrzeń do jej wysłuchania;
• odciążyć ją z poczucia winy, jeśli ono występuje; uświadamiać, że odpowiedzialność jest wyłącznie po stronie sprawcy;
• pozwalać na odreagowanie negatywnych emocji;
• wspierać ją w budowaniu relacji z rówieśnikami;
• zadbać o takie działania, których celem będzie podnoszenie jej poczucia własnej wartości poprzez szukanie, wzmacnianie i rozwijanie jej dobrych stron. 

3. Pomoc profesjonalna osobie skrzywdzonej

W przypadku ujawnienia czy zgłoszenia krzywdy osoba skrzywdzona nie może zostać z tym sama, potrzebuje wsparcia osoby kompetentnej, która pomoże przejść jej przez ten trudny czas. W grupach duszpasterskich, które nie zastępują profesjonalnej terapii, można zrobić wiele, by pomóc osobie skrzywdzonej. 

• W DM Ławka wyznaczona jest osoba zaufania. Kontakt do tej osoby jest udostępniony członkom duszpasterstwa w taki sposób, by w razie potrzeby mogli z niego skorzystać.
• Osobę skrzywdzoną należy pytać, jakiej pomocy potrzebuje. Można jej radzić skorzystanie z niej, ale nie należy jej takiej pomocy narzucać. Każdy człowiek ma inne potrzeby, które należy uszanować. 
• W żadnym razie nie należy bagatelizować potrzeb osoby skrzywdzonej. Modlitwa jest zawsze ważna, ale nie należy ograniczać pomocy w ramach duszpasterstwa tylko do niej. Równie istotna jest pomoc fachowa. Nie wolno jej deprecjonować czy krytykować. 
• Nie należy ograniczać się tylko do pomocy ośrodków czy instytucji kościelnych. O wsparcie trzeba pytać w instytucjach rządowych, samorządowych czy pozarządowych. Dobrze, by osoba odpowiedzialna za dane duszpasterstwo orientowała się, gdzie w danym środowisku lokalnym można uzyskać fachowe wsparcie, i w razie potrzeby mogła tam pokierować osobę skrzywdzoną.

4. Pomoc duszpasterska osobie skrzywdzonej

Osoba skrzywdzona seksualnie w duszpasterstwie, poddana manipulacji czy różnym formom przemocy nosi ranę nie tylko na ciele, ale też na duszy. Wypaczony obraz Boga, podszyta lękiem religijność, bunt, agresja w stosunku do wspólnoty, ale też do Pana Boga to skutki wykorzystania, szczególnie kiedy krzywda seksualna powiązana była z przemocą duchową. W takiej sytuacji niezbędna jest mądra pomoc duszpasterska i opieka duchowa dla skrzywdzonej osoby. Taka pomoc nie może być jednak w żaden sposób narzucana odgórnie, ale może być zaproponowana. Od osoby skrzywdzonej będzie zależało, czy zechce porozmawiać z księdzem, siostrą zakonną czy osobą świecką. Na jej życzenie takiej pomocy może udzielić m.in. wyznaczona wcześniej w danym duszpasterstwie czy danej wspólnocie osoba zaufania. Jeśli sprawcą krzywdy seksualnej był ksiądz czy zakonnik, to duchowe wsparcie osoba skrzywdzona powinna otrzymać także od ich przełożonych.

5. Pomoc rodzinie osoby skrzywdzonej

Duszpasterstwo pozaparafialne, w którym odbywają się regularne spotkania jego członków i ich formacja, powinno wspierać także rodziców czy rodzeństwo skrzywdzonego dziecka i ustalać z nimi wszystkie podejmowane działania. Pomoc im udzielona nie powinna ograniczać się tylko do jednego spotkania, na którym zostanie przekazania informacja o krzywdzie, jakiej doznało ich dziecko. W tak trudnej sytuacji bliscy osoby skrzywdzonej być może będą potrzebowali dłuższego towarzyszenia, porady i wsparcia, także duchowego. Przy kontakcie z rodzicami należy uwzględnić:

• informowanie o sytuacji wychowanka i doznanej krzywdzie;
• przedstawienie planu wsparcia, które dziecko może uzyskać w ramach duszpasterstwa;
• wskazanie miejsca uzyskania profesjonalnej pomocy dla wychowanka poza duszpasterstwem;
• poinformowanie o instytucjach, fundacjach lub osobach, które mogą udzielić wsparcia prawnego;
• zaproponowanie rodzicom wsparcia ze strony psychologa współpracującego z duszpasterstwem bądź wskazanie miejsca profesjonalnej pomocy poza duszpasterstwem.

6. Pomoc środowisku rówieśniczemu, w którym dokonała się krzywda

W przypadku tak poważnego zdarzenia, jakim jest przemoc seksualna wobec wychowanka duszpasterstwa, należy pamiętać o osobach, które były świadkami krzywdy lub mają na jej temat informację, czyli o pozostałych członkach wspólnoty duszpasterskiej oraz ich rodzicach. Wsparcie dla świadków musi być okazywane z delikatnością i w sposób wyważony. Nie może w żaden sposób naruszać dobra skrzywdzonego wychowanka. W przypadku, gdy wiedza na temat krzywdy jest znana w środowisku duszpasterskim, należy rozważyć podjęcie następujących działań:

• rozmowa z całą wspólnotą na temat krzywdy i przemocy seksualnej z poszanowaniem godności osoby skrzywdzonej;
• umożliwienie indywidualnych spotkań z psychologiem dla osób, które takiej rozmowy będą potrzebowały;
• wskazanie instytucji zewnętrznych oraz numerów telefonów, gdzie można uzyskać wsparcie;
• przeprowadzenie spotkania z rodzicami wychowanków, poinformowanie ich o stanie wiedzy na temat zdarzenia, sytuacji prawnej i podejmowanych przez duszpasterstwo działaniach;
• budowanie poczucia wspólnoty poprzez zapewnienie wsparcia oraz gotowość do spotkania i rozmowy z każdą osobą z duszpasterstwa, która by tego potrzebowała;
• w miarę możliwości przedstawienie rezultatów działań podjętych w celu wyjaśnienia sprawy;

Zarządzanie i praca z oskarżonymi o wykorzystywanie seksualne

1. Umiejętność rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych 

By działać skutecznie, niezbędna jest z jednej strony wiedza dotycząca kwestii krzywdzenia i różnych form przemocy oraz jej skutków w życiu dziecka, a z drugiej właściwa postawa odpowiedzialności za powierzone duszpasterstwu dzieci, a także gotowość do reagowania w sytuacji doświadczanej przez nie krzywdy.

• Osoby pełniące funkcje wychowawcze w DM Ławka (świeckie i duchowne), pracujące z dziećmi powinny być bardzo starannie dobierane. Przed rozpoczęciem takiej posługi powinny odbyć kurs wychowawczy, spotkanie z psychologiem oraz obligatoryjne szkolenie z zakresu profilaktyki przemocy seksualnej.
• Szkolenie dotyczące prewencji i rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych powinni obligatoryjnie przejść także wolontariusze posługujący w danym dziele. 
• Szczególną uwagę powinny wzbudzić następujące zachowania: unikanie kontaktów z konkretną osobą, kłopoty z koncentracją, objawy nerwicowe, dolegliwości somatyczne, nieadekwatne zachowania seksualne, lęk przed dotykiem. Ale także przesadne zainteresowanie opiekuna, animatora, księdza konkretną osobą, spędzanie z nią dużej ilości czasu, wspólne wyjścia, wyjazdy, prezenty, intensywne kontakty przez media społecznościowe.
• Żadnego z niepokojących objawów występujących u dziecka nie można traktować odrębnie, ani uważać za „niepodważalny dowód” krzywdy seksualnej. Wiele z opisanych w literaturze objawów wykorzystywania seksualnego może wynikać z różnych trudnych doświadczeń w życiu dziecka, np. rozwód rodziców, śmierć osoby bliskiej, zmiana miejsca zamieszkania, przyjście na świat młodszego rodzeństwa, trudności w szkole czy w relacjach z rówieśnikami itp. W takiej sytuacji także warto taką osobę otoczyć troską i pomóc jej przejść przez trudny czas. 
• Jeśli niepokoją nas jakieś zachowania albo ktoś zgłasza nam krzywdę, powinien usłyszeć słowa „Ja Ci wierzę!”. Ten komunikat powoduje, że poważnie traktujemy zgłoszoną nam sytuację i mamy na względzie dobro osoby, która powierza nam ten problem. 

2. Jak postępować z osobami oskarżonymi

Osoba, która została wskazana jako winna krzywdy, jest traktowana sprawiedliwie, z poszanowaniem prawa do uczciwego procesu i do domniemania niewinności do czasu udowodnienia winy. W żadnym wypadku nie może być pozbawiona prawa do obrony. Należy jej również ułatwić uzyskanie pomocy psychologicznej i prawnej.

2.1. Gdy sprawcą jest duszpasterz

• Jeśli sprawcą jest duszpasterz, wówczas sprawa powinna zostać zgłoszona odpowiednim instytucjom państwowym i kościelnym. 
• Taka osoba po uprawdopodobnieniu zgłoszenia bezwzględnie powinna zostać odsunięta od pracy w duszpasterstwie do czasu wyjaśnienia sprawy, a później zgodnie z wyrokiem sądów kościelnych i cywilnych.
• Wszelkie czynności i działania podejmowane przez przełożonego kościelnego wobec podejrzanego duszpasterza zostały zapisane w Wytycznych KEP, aneks 2. Na ich podstawie przełożony podejmuje wszelkie decyzje dotyczące sprawcy. Dobrze, by osoby odpowiedzialne w duszpasterstwie były o nich informowane. W takiej sytuacji istotna jest transparentność wszelkich działań. 
• Gdy oskarżenie okaże się niewiarygodne, a duszpasterz wraca do pracy w Kościele, otrzymuje wsparcie w celu przywrócenia dobrego imienia.
• Z przebiegu każdej rozmowy należy sporządzić stosowną notatkę. 

2.2. Gdy sprawcą jest osoba świecka (wolonatariusz, animator)

• Jeśli osobą oskarżoną jest osoba świecka, również powinna być traktowana sprawiedliwie z poszanowaniem prawa do uczciwego procesu i do domniemania niewinności do czasu udowodnienia winy. 
• Przestępstwo należy zgłosić odpowiednim służbom państwowym i kościelnym. 
• Sprawca powinien zostać bezwględnie odseparowany od grupy. 
• Takiej osobie, a także jej rodzinie powinna zostać udzielona pomoc duszpasterska, a także psychologiczna lub inna, jeśli takiej potrzebują.
• Gdy oskarżenie okaże się niewiarygodne, a osoba świecka wraca do pracy w duszpasterstwie, otrzymuje wsparcie w celu przywrócenia jej dobrego imienia. 
• Z przebiegu każdej rozmowy sporządza się stosowną notatkę.

2.3. Gdy sprawcą jest rodzic

Szczególnie trudną sytuacją jest ta, w której sprawcą jest rodzić dziecka. W tym przypadku duszpasterstwo nie podejmuje działań wobec oskarżonego. Jednak niezmiernie istotne jest takie zaplanowanie działań pomocowych, by były odpowiednio pomocne. W takim przypadku należy powołać zespół pomocowy (duszpasterz, osoba zaufania, psycholog) i wypracować sposób działania dla tego konkretnego przypadku krzywdy.

2.4. Gdy sprawcą jest rówieśnik

• Kiedy w ramach duszpasterstwa okaże się, że osobą krzywdzącą jest inny wychowanek duszpasterstwa, należy bezwzględnie odseparować go od grupy, by uniemożliwić dalsze krzywdzenie. Jeśli osobą krzywdzącą okaże się dziecko, wówczas należy zgłosić sprawę jego rodzicom.
• Duszpasterz czy osoby odpowiedzialne za duszpasterstwo winny skontaktować się z rodzicami sprawcy i osoby skrzywdzonej. Należy objąć ich opieką duszpasterską i zaproponować pomoc w dotarciu do specjalistów. 
• Należy się zorientować, czy w ramach duszpasterstwa nie zostały skrzywdzone także inne osoby. 
• W sytuacji przemocy rówieśniczej w ramach duszpasterstwa należy tę sprawę wyjaśnić, omówić na forum grupy, w razie konieczności zaprosić specjalistę, który odpowie na pytania wychowanków i da im wskazówki, jak chronić się przed taką formą przemocy.
• Należy przeanalizować sytuację, zastanowić się, co zawiodło, określić czynniki ryzyka, wyeliminować je i wyciągnąć wnioski na przyszłość. 
• Z przebiegu każdej rozmowy należy sporządzić stosowną notatkę.

Wspólna praca w dziele ochrony dzieci i młodzieży

Aby skutecznie chronić dzieci formujące się w DM Ławka, wszystkie osoby będące zaangażowane w jego działalność współpracują na rzecz ich bezpieczeństwa. Działając razem lepiej chronimy tych, którzy są częścią duszpasterstwa. W tym celu należy:

• opracować, wdrożyć standardy ochrony małoletnich dla konkretnego duszpasterstwa;
• dołożyć wszelkich starań, by osoby pracujące z dziećmi czy opiekujące się nimi, a także wolontariusze zostali właściwie zweryfikowani w odpowiednich rejestrach i przeszkoleni przed podjęciem pracy z dziećmi;
• przygotować pod kątem bezpieczeństwa miejsca, w których organizowane są spotkania
• ustalić kodeks niedopuszczalnych zachowań i go respektować;
• budować atmosferę zaufania, tak by o zauważonych nieprawidłowych zachowaniach czy zachowaniach przestępczych wychowankowie nie bali się mówić osobom odpowiedzialnym za duszpasterstwo;
• zaangażować do współpracy rodziców i informować ich o podejmowanych inicjatywach na rzecz ochrony ich dzieci;
• włączyć w cykl formacyjny duszpasterstwa tematy związane z ochroną dzieci;
• dopilnować, by dostępne w duszpasterstwie sieci wi-fi były właściwie zabezpieczone przed dostępem do niedozwolonych i szkodliwych treści. Kontrolę zabezpieczeń i aktualizację oprogramowania należy przeprowadzać regularnie;
• przestrzegać zasad ochrony danych osobowych.

Edukacja dzieci i młodzieży o ochronie własnych granic

W DM Ławka przy okazji organizowanych spotkań podejmujemy także działania edukacyjne mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom na samych spotkaniach, a także poza nimi. Oprócz przekazywania informacji lub ustalania z uczestnikami zasad funkcjonowania w zakresie bezpieczeństwa podejmujemy m.in. następujące tematy:

• ochrona własnych granic;
• godność i wartość osoby;
• umiejętność mówienia „nie” w kontekście posłuszeństwa;
• budowanie dojrzałych relacji;
• edukacja w zakresie ryzykownych zachowań;
• bezpieczne korzystanie z internetu;
• sposoby działania sprawców (np. grooming);
• bezpieczne i wolne od przemocy relacje rówieśnicze.

Szkolenia i stałe wsparcie dla osób zajmujących się profilaktyką w duszpasterstwie

Ochrona przed krzywdzeniem jest wpisana w misję Kościoła katolickiego powierzoną mu przez Pana. Dlatego każdy – przełożony w Kościele, osoby uczestniczące w jego misji przez pracę i zaangażowanie duszpasterskie czy pracę z dziećmi i osobami bezbronnymi – powinien posiadać potrzebną wiedzę na temat ochrony dzieci i osób bezbronnych przed przemocą i dzielić się nią z rodzicami i dziećmi. 

Zakres szkoleń dotyczących ochrony dzieci

– wszyscy duszpasterze, wolontariusze i animatorzy:

• • otrzymują potrzebną im wiedzę o standardach przyjętych i obowiązujących w danym duszpasterstwie – kodeksie zachowań, procedurach związanych z interwencją i zgłoszeniem. Szkolenie może prowadzić osoba odpowiedzialna w danym duszpasterstwie za prewencję.
  • szkolenie przeprowadzane w momencie przejmowania odpowiedzialności w duszpasterstwie;
  • w sytuacji, gdy w duszpasterstwie zasady lub procedury ulegają zmianie lub uzupełnieniu, należy je przedstawić aktualnie zaangażowanym w pracę duszpasterstwa osobom.

– duszpasterze, wolontariusze i animatorzy pełniący funkcje wychowawcze lub formacyjne dodatkowo otrzymują potrzebną im wiedzę dotyczącą:

• • rodzajów przemocy (w tym przemocy rówieśniczej);
  • rozpoznawania oznak przemocy (w tym wykorzystania seksualnego);
  • strategii działania sprawców przemocy (w tym przemocy seksualnej);
  • rozmowy z dzieckiem na temat krzywdy;
  • rozmowy z dorosłymi (gdy ktoś pracuje z grupą dorosłych);
  • zagrożeń i ochrony przed szkodliwymi treściami w internecie;
  • innych zaleceń obowiązujących w danym duszpasterstwie.

– osoby odpowiedzialne za prewencję w konkretnym duszpasterstwie 

poza wiedzą z wyżej wskazanych zagadnień, powinny także mieć wiedzę na temat:

• • budowania systemu prewencji zgodnego z wymogami Kościoła i ustaw państwowych (aktualnie tzw. „Ustawa Kamilka” i Krajowy Plan przeciwdziałania przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę osób małoletnich na lata 2023-2026).
  • podstawowych procedur prawnych (kanonicznych i przewidzianych przez Kodeks karny);
  • czynników ryzyka i czynników ochronnych;
  • funkcjonowania w środowisku lokalnym placówek pomocowych; 
  • a także wiedzę na temat procedur ustalonych dla DM Ławka.

Zapewnienie jakości w zakresie prewencji i ciągłość działań

• Opracowany i wdrożony w duszpasterstwie dokument ochrony dzieci jest aktualizowany co dwa lata.
• Dokumenty te w DM Ławka aktualizowane są przez diecezjalnych duszpasterzy młodzieży i oceniane przez odpowiedzialnego za prewencję w Diecezji Opolskiej

Oświadczenie o krajach zamieszkania w ciągu ostatnich 20 lat, innych niż Rzeczypospolita Polska  

OŚWIADCZENIE

w trybie art. 21 Ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym

 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1304 z późn. zm.)

Ja niżej podpisany/a oświadczam, że:

1. Posiadam obywatelstwo innego państwa niż Rzeczpospolita Polska: tak/nie*.
2. Jeśli odpowiedź brzmi „tak”, to proszę wpisać państwo……………………………….. 
3. W ciągu ostatnich 20 lat zamieszkiwałem/nie zamieszkiwałem w innych państwach*.
4. Proszę wpisać państwo/państwa:

………………………………………………………………………………………………………………………………

1. Do oświadczenia załączam informację z rejestru karnego tego/tych państw uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi: tak/nie*.
2. Do oświadczenia załączam informację z rejestru karnego tego/tych państw, gdyż państwo to nie przewiduje wydawania informacji do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi: tak/nie*.
3. Oświadczam, że prawo państwa …………………………………………. nie przewiduje sporządzenia informacji z rejestru karnego: tak/nie*.
4. Oświadczam, że w państwie ……………………………. nie prowadzi się rejestru karnego: tak/nie*.
5. Oświadczam, że nie byłem prawomocnie skazany w państwie………………………… za czyny zabronione odpowiadające przestępstwom określonym w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz nie wydano wobec mnie innego orzeczenia, w którym stwierdzono, iż dopuściłem się takich czynów zabronionych, oraz nie ma obowiązku wynikającego z orzeczenia sądu, innego uprawnionego organu lub ustawy stosowania się do zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi.
6. Oświadczam, że jestem świadomy, że składając ww. oświadczenia, podlegam odpowiedzialności karnej w trybie art. 233 Kodeksu karnego, to jest odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia**.

Miejscowość, data

Imię i nazwisko ( czytelny podpis) 

*niepotrzebne skreślić 

**art. 233 kk [fałszywe zeznania] 

§ 1. Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 1a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie.

§ 3. Nie podlega karze za czyn określony w § 1a, kto składa fałszywe zeznanie, nie wiedząc o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania. 

§ 4. Kto, jako biegły, rzeczoznawca lub tłumacz, przedstawia fałszywą opinię, ekspertyzę lub tłumaczenie mające służyć za dowód w postępowaniu określonym w § 1, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 4a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 4 działa nieumyślnie, narażając na istotną szkodę interes publiczny, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 5. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli:

1) fałszywe zeznanie, opinia, ekspertyza lub tłumaczenie dotyczy okoliczności niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy,

2) sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, opinię, ekspertyzę lub tłumaczenie, zanim nastąpi, chociażby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy.

§ 6. Przepisy § 1-3 oraz 5 stosuje się odpowiednio do osoby, która składa fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Oświadczenie o zapoznaniu się i zobowiązanie do przestrzegania standardów ochrony małoletnich przed krzywdzeniem

Oświadczenie o zapoznaniu się i zobowiązanie do przestrzegania standardów ochrony małoletnich przed krzywdzeniem w DM Ławka i Fundacji Ławka.

Ja, niżej podpisany/a, oświadczam, że zapoznałem/łam się ze Standardami ochrony małoletnich przed krzywdzeniem obowiązującymi w DM Ławka oraz Fundacji Ławka i zobowiązuję się do ich przestrzegania.

(podpis składającego oświadczenie)

Wzór kodeksu zachowań przeznaczony do zakomunikowania uczestnikom wydarzeń DM Ławka

Siedem rzeczy, na które chcemy się umówić, żeby na tym spotkaniu było bezpiecznie

1. Mam prawo stawiać granice (zakomunikować niezgodę, sprzeciw i żądać zaprzestania) wypowiedzi i zachowań, które naruszają moją lub czyjąś godność i wartość,
2. Zawsze mam prawo decydować i wyrażać jakiej bliskości (szczególnie fizycznej) chcę, a jakiej nie chcę.
3. Nikt nie ma prawa okazywać niechcianej czułości.
4. Bliskość intymną pozostawiamy tylko dla adekwatnych do niej relacji. Nie okazujemy jej sobie w obecności innych osób.
5. Kiedy nie mam pewności, czy forma bliskości, którą chcę okazać jakiejś osobie jest odpowiednia, pytam ją o to.
6. Mam prawo zdecydować, że jakieś moje zdjęcie, film z moim udziałem lub tekst o mnie nie może zostać opublikowane w internecie. Mam prawo żądać skasowania go.
7. Jak dzieje się coś istotnie niepokojącego, to nie zachowujemy tego tylko dla siebie. To ok, że ktoś o tym opowiada księdzu lub innej dorosłej osobie (np. osobie zaufania).

Wzór regulaminu wydarzenie organizowanego przez DM Ławka oraz Fundację Ławka

Regulamin wydarzenia organizowanego przez DM Ławka i Fundację Ławka

1. Wydarzenie jest spotkaniem religijnym organizowanym przez Fundację Ławka oraz Duszpasterstwo Młodych Diecezji Opolskiej Ławka. Jego celem jest pogłębianie duchowości, rozwój osobisty, integracja uczestników oraz wspólne przeżywanie wartości chrześcijańskich.
2. Wydarzenie jest organizowane i przebiega zgodnie z przyjętymi przez organizatora Standardami Ochrony Dzieci. 
3. Wydarzenie przeznaczone jest dla osób, które ukończyły 15 rok życia.
4. Na Wydarzenie uczestnicy zgłaszają się samodzielnie lub w grupach. Rejestracja odbywa się poprzez formularz internetowy.
5. Przed Wydarzeniem uczestnicy mają obowiązek zapoznać się z niniejszym regulaminem zamieszczonym na stronie internetowej organizatora.
6. Uczestnicy niepełnoletni są zobowiązani do dostarczenia organizatorom wypełnionej zgody rodzica, a pełnoletni wypełnionego przez siebie oświadczenia. Zgoda i oświadczenie zamieszczone są na stronie internetowej organizatora.
7. Po przyjeździe na wydarzenie każda osoba zgłasza się do “Powitalni” czyli recepcji. Tam dokonuje płatności i jest informowana jest o zakwaterowaniu oraz przydzielonej grupie. Po zarejestrowaniu staje się uczestnikiem spotkania.
8. Uczestnicy nie mogą zmieniać pokoju, w którym zostali zakwaterowani. W wyjątkowym i uzasadnionym przypadku zmiana sposobu zakwaterowania jest możliwa tylko przez organizatora.
9. Uczestnik Wydarzenia zobowiązany jest brać udział we wszystkich punktach programu.
10. Uczestnik Wydarzenia zobowiązany jest do zachowania zgodnego z ustalonymi przez organizatora zasadami zawartymi w Standardach Ochrony Dzieci. Uczestnik jest o nich informowany na początku Wydarzenia. 
11. Obowiązkiem uczestnika jest przestrzeganie harmonogramu dnia, szczególnie punktualne stawianie się na określone punkty programu.
12. Wszelkie problemy zdrowotne oraz inne istotne uwagi należy niezwłocznie zgłaszać organizatorom.
13. W przypadku chęci wcześniejszego wyjazdu z Wydarzenia uczestnik zobowiązany jest do zgłoszenia tego organizatorom w biurze Wydarzenia.
14. Cisza nocna obowiązuje w godzinach wskazanych przez organizatora. W czasie trwania ciszy nocnej zabronione jest przebywanie uczestników w pokojach innych niż wcześniej im wyznaczone.
15. Zabronione jest samowolne opuszczenie terenu Wydarzenia. Organizatorzy nie biorą odpowiedzialności za uczestników poza terenem Wydarzenia.
16. Podczas trwania Wydarzenia zabronione jest palenie papierosów i e-papierosów.
17. Podczas trwania Wydarzenia zabronione jest spożywanie alkoholu, oraz wszelkich innych używek – pod rygorem natychmiastowego usunięcia ze spotkania.
18. Organizator może usunąć z Wydarzenia uczestnika, który rażąco naruszy regulamin. Rodzice lub prawni opiekunowie uczestnika są w takim przypadku zobowiązani do odebrania go z Wydarzenia.
19. Uczestnicy Wydarzenia zobowiązują się do podporządkowania innym, niewymienionym w regulaminie zaleceniom organizatorów w trosce o ich bezpieczeństwo.